AKUT ORTA KULAK İLTİHABI

Tanım:

Orta Kulak, kulak zarının hemen arkasındadır. Akut kelimesi kısa ve ağrılı dönemi ifade eder. Bir kulak iltihabı kısa sürede sonlanmıyorsa ve devam ediyorsa buna Kronik Orta Kulak İltihabı denir.

Nedenleri:

Kulak enfeksiyonları östaki tüpünün kolaylıkla tıkanması nedeniyle bebeklerde ve çocuklarda daha sık gözlenir. Her iki kulakta da östaki tüpleri orta kulakla geniz arasındaki bağlantıyı sağlarlar. Normalde orta kulakta oluşan sıvıyı ve bakterilerin geniz boşluğuna akmasını sağlar. Eğer bu tüp tıkanırsa sıvı artar ve enfeksiyon başlar. Östaki tüpü ve üst solunum yolunda enflamasyon veya tahriş veya fazla sıvı üretimi olursa bu östaki tüpünün tıkanmasına yolaçar. Bunlar;

• Soğuk algınlığı ve sinüs enfeksiyonları
• Allerjiler
• Tütün dumanı ya da diğer irritenler
• İltihaplı ya da aşırı büyük geniz eti

Aşırı miktarda mukus ve diş çıkarma sırasında tükrük üretimi Kulak enfeksiyonları çoğunlukla yatar konumdayken biberon ya da şişeden emen çocuklarda daha sık gözlenir. Yaygın görüşün aksine kulak zarında delik olmayan çocuklarda kulağa su kaçması akut enfeksiyona yol açmaz. Kulak enfeksiyonları en sık kış aylarında gözlenir. Kulak enfeksiyonları bulaşıcı değildir ancak soğuk algınlığı çocuklar arasında yayılıp daha sonra kulak enfeksiyonuna yol açabilir. Risk faktörleri şunlardır;

• Anne sütü ile beslenmemek
• Yakın zamanda geçirilen kulak enfeksiyonu
•  Mevcut olan genel halsizlik
• Kreşler (özellikle 6 çocuktan fazla olan yerler)
• Emzik kullanımı
• Genetik faktörler (enfeksiyonlara karşı hassas aileler)
• Yükseklik ve hava değişiklikleri
• Soğuk hava

Bulgular:

Akut kulak iltihabı ağrılıdır. Bebeklerde en belirgin bulgu huzursuzluk ve durdurulamayan ağlama, çoğu çocukta ateş veya rahat uyuyamama sözkonusudur.
Ebeveyinler çoğunlukla çocukların kulaklarını çekiştirmelerini kulak enfeksiyonlarının bir bulgusu olarak düşünürler ancak çalışmalar bu çocukların çoğunda kulak enfeksiyonu olmadığını göstermiştir. Diğer olası bulgular şunlardır:

• Kulakta dolgunluk
• Genel halsizlik
• Kusma
• İshal

Etkilenen Kulakta İşitme Kaybı:

Çocukta soğuk algınlığı belirtileri olabilir veya kulak enfeksiyonu soğuk algınlığından kısa bir süre sonra başlayabilir. Bütün akut kulak enfeksiyonlarının kulak zarı arkasında sıvı birikir. Kendiniz evde de bu sıvıyı earcheck gibi bir elektronik kulak monitörüyle tespit edebilirsiniz. Bu cihaz eczanelerde satılmaktadır.

Doktorunuz size çocuğunuzun (ya da sizin) daha önce bir kulak enfeksiyonu geçrip geçirmediğini soracaktır ve şu andaki belirtileri tarif etmenizi isteyecektir. Aynı şekilde çocuğunuzun soğuk algınlığı ya da allerji belirtileri gösterip göstermediğini soracaktır. Doktorunuz çocuğunuzun boğazını, sinüslerini, baş-boyun ve akciğer muayenesini yapacaktır. Otoskop olarak ifade edilen bir araç yardımıyla doktorunuz çocuğunuzun muayenesini gerçekleştirecektir. Eğer enfekte ise mat ve kızarık alanlar ya da kulak zarının arkasında hava kabarcığı veya sıvı olabilir. Sıvı kanlı veya iltihaplı olabilir. Doktorunuz kulak zarında delinmeye yönelik bir bulgu olup olmadığını kontrol edecektir.

Eğer çocuğunuzun uzun süreli (kronik ve sık tekrar eden) kulak enfeksiyonu varsa bir işitme testi istenebilir.

Tedavi:

• Ilık bir örtü ya da ılık su şişesi uygulayın
• Kulak için olan ağrı kesici damlalar kullanın
• Ateş ve ağrı için ilaç kullanın (ibuprofen ya da asetaminophen gibi).
• Çocuklara aspirin vermeyin.
• Ağrıyı azaltmak için reçeteli kulak damlaları kullanın.

Antibiyotik:

Bazı kulak enfeksiyonları daha kötüye gitmemesi ve enfeksiyonun temizlenmesi için antibiyotik kullanımını gerektirir. Bu genellikle çocuk 2 yaşın altında, yüksek ateşli, genel durumu kötü ya da 24-48 saatte iyileşme göstermiyorsa gerekir. Her ne kadar bir dönem antibiyotik reçetelemek eğlimi olduysa da bu, ilaçlara dirençli bakterilerin artmasına neden olmuştur. Amerikan Pediatri Akademisi ve Amerikan Aile Hekimliği Akademisi’nin tedavi klavuzlarında kulak enfeksiyonlarında ihtiyaç duyulduğunda antibiyotik kullanımı önerilmiştir. Eğer antibiyotiklerin 48-72 saat içinde tedaviye cevap vermediği gözlenirse doktorunuza danışarak daha güçlü bir antibiyotikle tedaviyi sürdürünüz. Genellikle 2 ya da 3 kür.

Eğer orta kulakta sıvı varsa ve bu durum devam ediyorsa (antibiyotik tedavisine rağmen) doktorunuz myringototomi’yi önerebilir (kulak zarının cerrahi olarak açılması), bu basıncı azaltır ve sıvının akmasını sağlar. Bu, timpanostemi tüpleri (genellikle kulak tüpü olarak adlandırılır) ile birlikte veya tek başına yapılır. Bu işlemde kulak zarına küçücük bir tüp yerleştirilir ve burdaki küçük delik aracılığıyla havalanan orta kulaktaki sıvının östaki tüpü aracılığıyla genize başlaması kolaylaşır. Timpanostomi tüpü genel anestezi altında yapılır. Tüpler genellikle kendiliğinden düşer. Kendiliğinden düşmezlerse doktorunuz bu tüpleri muayenede çıkarabilir.

Genizeti büyükse ve özellikle kulak problemleri tekrarlıyorsa geniz etinin alınması gerekebilir. Bademciklerin alınması kulak enfeksiyonlarını düzeltmeye pek yardımcı değildir.

Hastalık Seyri:

Olası Komplikasyonlar:

Genel olarak bir kulak enfeksiyonu basit, komplikasyonsuz ve önemsiz bir durumdur. Birçok çocukta kulak enfeksiyonu sırasında ya da hemen sonrasında hafif, geçici işitme kaybı olabilir. Bu kulakta sıvı birikimine bağlıdır. Her ne kadar bu sıvı farkedilmezse de 8-12 haftadan daha uzun süren her türlü sıvı endişelendirmektedir. Çocuklarda işitme problemleri konuşma gelişimini yavaşlatabilir. Kalıcı işitme kaybı son derece nadirdir ancak çocuk çok fazla kulak enfeksiyonu geçirirse risk artar. Orta kulak iltihabının diğer olası komplikasyonları:

• Yırtılan ya da delinen kulak zarı
• Kronik, sık tekrar eden kulak enfeksiyonu
• Adenoid ya da bademciklerin büyümesi
• Mastoidit (kafatası çevresindeki kemiklerin enfeksiyonu)
• Abse ya da kist oluşumu (kolesteatom) (kronik, tekrarlayan kulak enfeksiyonları)
• Sık kulak enfeksiyonları nedeniyle uzun süreli işitme kaybı yaşayan çocuklarda konuşma ve dil gelişiminde gecikme

Ne Zaman Bir Doktora Gitmeli?

• 24-48 saat içerisinde iyileşme göstermeyen ağrı, ateş ve huzursuzluk
• Başlangıçta herhangi bir kulak enfeksiyonundan daha ağır bir klinik durum mevcutsa
• Çocuğunuzun yüksek ateş ya da ağrısı varsa
• Ciddi ağrı aniden durabilir (Bu, kulak zarının delindiği anlamına gelebilir)
• Şikayetler kötüleşebilir
• Özellikle ciddi başağrısı, baş dönmesi, kulak çevresinde şişlik, yüz kaslarında seğirme gibi yeni bulgular ortaya çıkarsa

6 aylıktan küçük bir çocukta ateş varsa (hatta diğer bulgular olmasa dahi) doktorunuza danışınız.

Korunma:

Aşağıdaki önerilerle çocuğunuzun kulak enfeksiyonu geçirme riskini azaltabilirsiniz.

• Ellerinizi ve oyuncakları sık yıkayın. Kreşlerde 6 ya da daha az çocuk olması, çocuğunuzun soğuk algınlığından korunma, enfeksiyon geçirme riskini azaltır.
• Özellikle kreşte emzikten kaçının Emzirme, çocuğun kulak enfeksiyonuna yatkınlığını azaltır. Ancak biberonla besleme yapılıyorsa bebeğnizi dik pozisyonda tutunuz. Çocuğunuzu sigara dumanına maruz bırakmayınız. Kulak enfeksiyonları ve bazı solunum yolu enfeksiyonlarına karşı pnömokok aşısı koruma sağlar. Bazı kanıtlar xylitol gibi doğal tatlandırıcıların kulak enfeksiyonları riskini azalttığını göstermektedir Antibiyotiklerin aşırı kullanımından kaçınınız.