İSMİNE TEZAT, SESSİZ TEHLİKE :
GÜRÜLTÜ

Modern dünyanın en önemli sorunlarından bir tanesi olan gürültü; ismine tezat, sessizce tehdit ediyor sağlığımızı…Hayatımızın bir parçası haline gelen, her geçen gün kanıksadığımız ve belki de en kötüsü, doğal kabul ettiğimiz bir anomali…

Güne kuş sesleri ile başlamak, ilkbaharın geldiğini müjdelercesine çiçek açmış ağaçların bahar serinliğini getiren rüzgârın sesini duymak…Tüm bunlar, bir masal kitabından ya da bir filmden alınmışçasına uzak geliyor insana… Çünkü sessizlik, gürültünün egemenliği altında silikleşiyor.

21.yy’ın insanı yeni bir güne, arabaların korna sesleri ile başlıyor. Gerekli-gereksiz, amacının dışında kullanılan…Biri biterken diğeri başlayan “Çevremize verdiğimiz rahatsızlıktan dolayı üzgünüz” tabelasının arkasında gizleneceği umulan, inşaat sesleri… Yan komşumuzda pazar günleri dahi bitmeyen tadilat çalışmaları…Sayısız AVM, market varken, hatta internet sayesinde tek bir talimatımızla sipariş ettiğimiz ürünler evimize dahi gelmesine rağmen hâlâ “domates, patlıcan” şeklinde vargücüyle haykıran, “simitçi”, “eskici” şeklinde devamı gelen, seyyar satıcıların nidâları…Arabasındaki müziği, çevresindekilere de dinletme gibi garip çabaları olanların varlığı…Apartmanın penceresinden diğer apartmanın penceresine, yüksek sesle yapılan sohbetler…Telefon görüşmesini, evinin balkonundan tüm siteye telekonferans sunuyormuş gibi gerçekleştiren insan manzaraları…2010 yılında olmamıza rağmen; kapı zili, diyafon, telefon gibi iletişim yöntemlerinin nedense es geçilerek, apartman kapısından, sekizinci kata seslenme şeklindeki, sözde iletişim yöntemleri…Eğlence merkezlerinin desibel (dB) sınırını zorlayan müzik sistemleri, yüzen disko konumundaki deniz motorlarından yükselen müzik notaları…”Bugün evleniyoruz!”, “Bugün doğum günüm var!”, “Okuldan mezun oluyorum!” gibi kutlamaları, tüm dünyaya ilan etmek istercesine, sessizliği gürültüye boğan, havai fişek patlamaları…Patlama sesinin, daha doğrusu gürültüsünün “eğlence” olarak kabul görmesi…

Birbiriyle, ahenksiz bir şekilde içiçe geçmiş sesler armonisi…Teknolojinin getirdiği nimetlerin arkasına sığınıp, sağlığımızı hiçe sayarken, sessizliğimizi gürültü ile baltalayan da bizleriz sanki…

Tüm bunlar, pencerenin dışında kalan, günlük hayatımızın olağan “gürültü manzaraları”. Madalyonun diğer yüzünde ise pencerenin içindeki, çalışma hayatımızın “gürültü manzaraları” yer alıyor.

Sözlükteki anlamı “Titreşimli, düzenli olmayan sesler; aralarında uyum bulunmayan düzensiz seslerin bütünü” şeklinde ifade edilen gürültünün, ne yazık ki sağlığımıza verdiği zarar, sözlükte kapladığı yer kadar sınırlı değil…

Gürültü, insanlarda geçici ya da sürekli işitme kayıplarına neden olmanın yanında, insan sağlığını psikolojik ve fizyolojik olarak da etkilemektedir. Çalışanların, işitme sağlığını ve algılamasını olumsuz yönde etkilerken, iş verimini de azaltmaktadır. Gürültünün olumsuz etkileri, aniden ortaya çıkabileceği gibi, zamanla da kendisini göstermektedir. Yüksek ses, işitme sinir hücreleri ile birlikte işitme duyusuna zarar vermektedir. Sözkonusu zararın geçici ya da kalıcı olması; gürültü düzeyine, gürültünün frekans dağılımına, çalışanın gürültünün etkisinde kaldığı süreye ve duyarlılığına bağlıdır. Olumsuz etkiler arasında; kulak çınlaması, kas gerilmeleri, stres, kan basıncında artış, kalp atışlarının ve kan dolaşımının değişmesi, mide asidinde artış, göz bebeği büyümesi, uykusuzluk, sinir bozukluğu, korku, rahatsızlık, tedirginlik, yorgunluk, zihinsel etkinliklerde yavaşlama da sayılabilir.

Sesin şiddeti-yüksekliği, desibel (dB) olarak ölçülmektedir. Bu yükseklik, insan kulağının duyabileceği en düşük sesten (0 dB), roketin havalanma sesine (180 dB) kadar değişmektedir.

 
Gürültünün insan üzerindeki olumsuz etkisi belli bir süre dinlendikten sonra kaybolmaktadır. Ancak söz konusu süre oldukça uzundur. Örneğin 90 desibel (dB) üstündeki gürültülü bir ortamda 100 dakika çalışan bir insanda meydana gelen 18-20 dB şiddetindeki geçici işitme kaybının giderilmesi için, kişinin bu ortamdan 1000 dakika uzak kalması gerekmektedir. Yani geçici işitme kayıplarının önlenebilmesi için gerekli süre, gürültülü ortamda geçirilen sürenin 10 katı kadardır. Gürültü düzeyi arttıkça, işitme kayıpları da artmaktadır. Bu durumda iyileşme için daha fazla süreye ihtiyaç duyulmaktadır.

Araştırmalar, basit önlemlerin alınması durumunda, 80 dB düzeyine kadar olan gürültünün, insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerinin önlenebileceğini göstermektedir. Bu amaçla iş yeri koşullarında 8 saatlik çalışma süresi boyunca dayanılabilecek en yüksek ses düzeyi, 80 dB olarak saptanmıştır. Gürültünün kaynağında azaltılması, çalışana ulaşmadan engellenmesi, kişisel koruyucular kullanılarak gürültü etkisinin azaltılması, alınacak önlemler arasında sayılabilir.

Gürültülü çalışma ortamlarında işitme koruma programları uygulanmalıdır. Bu, ortalama 80 dB ya da daha fazla gürültüye maruz kalan çalışanların yıllık işitme testlerinin yapılmasını kapsar. İdeal olarak gürültülü çalışma ortamları daha az gürültülü aletlerle donatılmalı ya da çalışma saatleri azaltılmalıdır. Gürültü ölçümlerinin işitme koruması ihtiyacını göstermesi durumunda işveren tarafından, işitme koruyucu aletleri (kulak tıkacı ve kulak maskesi gibi) temin edilmelidir. İşitmede daha fazla kayıp ya da kulak rahatsızlığı ihtimali, KBB uzmanına muayeneyi gerektirir.

Hastalık oluştuktan ve tedavi sürecinde geç kalındıktan sonra alınacak önlemler, geçici iyileştirme sağlayacak, çalışanın sağlığını geri getirmediği gibi, işveren açısından da yetiştirilmiş nitelikli elamanın kaybedilmesine neden olacaktır. Konuyla ilgili rakamsal istatistikler de durumun önemiyle ilgili somut verilerin elde edilmesini güçleştirmektedir. Çünkü sözkonusu hastalıklar, rakamsal istatistiklere geçmeden, geçici önlemlerle de olsa tedavi edilmektedir.

Çalışma koşullarının, çalışan sağlığı açısından iyileştirilmesi, üzerinde önemle durulması gereken konulardandır. Sağlık koşullarıyla ilgili yazıların, alınan kararların işyeri duvarlarında yeralmasından çok, bu konunun önemiyle ilgili bilincin oluşturulması, atılması gereken ilk adımdır. Örneğin, maden ve taş endüstrisinde çalışan bir birey; gürültüden kulaklarını korumadığında, oluşabilecek rahatsızlıkların, uzun vadede nasıl geri dönülmez kalıcı sağlık sorunlarına sebebiyet vereceğinin farkında olmadığında, işyerlerinin duvarlarını süsleyen o yazılar, işyeri aksesuarı olmanın ötesine geçemeyecektir. Bilinçlendirme ve eğitim, her konuda olduğu gibi, bu konunun da iki önemli anahtar kelimesidir.

Biraz daha özen ve gayretle, bilinçli bireyler olmak zor olmasa gerek…Bilinçli bireyler, bilinçli toplumları oluşturacaktır. Zamanında müdahale ve önlemle, sağlığımızı koruyabiliriz. Önce kendimiz, sonra çevremiz, çalışma ortamlarımız, şehrimiz, tüm ülke ve tüm dünya…Ütopya gibi görünse de herşey bir adımla başlar. Gürültüden uzak, huzurlu bir yaşam için; ismine tezat, sessiz tehlikenin, sağlığımızı tehdit etmesine izin vermeyelim.

Yaşadığımız yüzyılda, doğru tespit yöntemlerinin oluşturulmasıyla, çalışma ortamındaki gürültüye bağlı hastalıkların, önlenebilir hale getirileceği unutulmamalıdır. Sektörde yeralan işveren ve çalışanların, bu potansiyel hastalık hakkında bilgi sahibi olmaları, gerekli tedbirlerin alınması ve riskin azaltılması açısından önemli görülmektedir.

Konu ile ilgili diğer yazılar:

• Uçak Yolculuğunuz Kâbusunuz Olmasın (Kulak Tıkanıklığı)

• Gürültüyle İlgili En Çok Merak Edilenler