BEBEKLER VE SESLER

Yeni araştırmalar, lisan gelişimi ve konuşmayı öğrenmelerinde bebeklerin beyinlerindeki bağlantıların yapılanması için pratiğin önemli bir rolü olduğunu ortaya koyuyor. Tecrübenin en iyi öğretmen olduğu söylenir. Öyle gözüküyor ki bebeklerin lisanı anlamayı ve kullanmayı öğrenmelerinde de tecrübe erken dönemde önemli bir rol oynuyor.

Araştırmacılar, beyin hücrelerinin aktivitesiyle ortaya çıkan manyetik alanı ölçen yeni bir teknolojiyi kullanarak yeni doğan, 6 aylık ve bir yaşındaki bebeklerde konuşmaya başlamadan önce beyinlerinin dinleme ve konuşma alanları arasında bir bağlantı ortaya çıkardılar (Neuroreport, July 2006). Bu araşatırma beynin sol tarafının ön kısmında bulunan Broca alanının bebeklerin hayatlarının ilk yılında yavaş yavaş harekete geçtiğini gösteriyor. Broca alanının uzun zamandır konuşma alanı olduğu biliniyor. Daha yakın zamanlarda da bu alanın aynı zamanda lisan ve okuma açısından da kritik olduğu ortaya çıkarıldı. Yetişkin beynindeki lisanı anlama ve konuşma alanları arasında uzun zamandan beri bilinen bir bağlantı mevcut. Bu bağlantı çocukların da küçük yaşta duydukları konuşma biçimlerini taklit etmelerini sağlıyor. Aynı bölgeden olan kişilerin belli bir şive ile konuşmaları da bundan kaynaklanıyor. Araştırmacılar konuşmayı algılama ve konuşma arasında bağlantının tecrübeyle oluştuğunu düşünüyor ve bu araştırmada bebeklerin bu bağlantıyı nasıl ve ne zaman geliştirdiklerini çözmeye çalışıyor.

Araştırma Finlandiya’da gerçekleşmiş ve 43 bebeği içeriyor. Bunlardan 18’i yenidoğan, 17’si 6 aylık ve 8 tanesi de bir yaşında. Özel olarak geliştirilen hardware ve software sayesinde bebeklerin beyin faaliyetleri çok ince bir ayarla monitörize edilmiş. Bebeklere kulaklıklar vasıtasıyla 3 tip ses dinletilmiş: piyanoda çalınan notalar gibi konuşmaya benzemeyen saf sesler, 3 tondan oluşan konuşma sesine benzeyen armonik akordlar ve Fince 2 hece “pa” ve “ta”. Tüm bebekler sesler dinletildiğinde beynin konuşmayı dinleme ve anlama alanlarında faaliyet göstermişler , yani farklı sesleri ayırt edebildiklerini göstermişler. Erken dönemde seslerin algılanması beynin konuşmadan sorumlu bölgelerini ise harekete geçirmemiş. Ancak araştırmacılar 6 aylık bebeklerde heceler veya armonik akordlar duyulduğunda Broca alanında bir miktar aktivasyon olduğunu görmüşler. Bebekler bir yaşına vardığında ise konuşma uyaranları hem Broca alanını hem de işitmeyle ilgili alanları harekete geçirmiş.
Araştırmacılar, bebeklerin gelişimlerinin erken döneminde tıpkı elleriyle oynadıkları gibi seslerle de oynamaları gerektiğini, bunun da çıkardıkları seslerle ağız ve dil hareketleri arasındaki bağlantıyı kurmalarına yardımcı olacağını düşünüyorlar. Bebekler kendilerini dinleyerek ve duyduklarını bu sesi nasıl çıkardıklarıyla ilişkilendirerek beyin bağlantıları oluşturuyorlar. Yeterince olgunlaştıklarında da bu becerilerini çevrelerindeki konuşmacıları taklit etmek için kullanıyorlar.

Araştırmacılara göre bebekler lisanla oynamaya yaklaşık 1-2 aylıkken agulamalarla beraber başlıyorlar. Yaklaşık 7 aylığa kadar bebekler çıkardıkları seslerle ağız ve dil hareketleri arasında ilişkinin farkında değiller. Konuşma yönünden, algı ve prodüksiyon arasındaki beyin bağlantısı tecrübe gerektiriyor.